III Rzeczpospolita

 

Tadeusz Mazowiecki

(Zdjęcie: Artur Klose)

Przemiany ustrojowe i reformy nowego rządu

 

     4 czerwca 1989 odbyły się pierwsze, częściowo demokratyczne wybory do parlamentu w powojennej Polsce, zakończone klęską komunistów.

19 lipca 1989 roku prezydentem został wybrany generał Wojciech Jaruzelski (tzw. „prezydent kontraktowy”). 24 sierpnia na urząd premiera Sejm powołuje polityka obozu solidarnościowego, Tadeusza Mazowieckiego.

     Rząd ten dokonuje zmian w konstytucji:

     - nowa nazwa państwa – Rzeczpospolita Polska( 29 XII 1989), demokratyczne państwo prawa, władza zwierzchnia należy do Narodu, wolne i demokratyczne wybory, swoboda zrzeszania się i działalności partii politycznych

     - zniknął zapis o przewodniej roli PZPR i sojuszu z ZSRR

     - 9 lutego 1990 roku godłem RP został orzeł w koronie.

     Wicepremier i minister finansów Leszek Balcerowicz przeprowadza reformę gospodarczą w celu ustabilizowania polskiej waluty i zdławienia hiperinflacji.

     30 stycznia 1990 roku rozwiązano Polską Zjednoczoną Partię Robotniczą, wiosną natomiast rozpadł się obóz solidarnościowy.

 

linki:

Tadeusz Mazowiecki

 

Leszek Balcerowicz

Lech Wałęsa prezydentem

 

     W pierwszej turze wyborów prezydenckich 25 listopada 1990 roku przeciwko sobie walczyli m.in. dawni współpracownicy Tadeusz Mazowiecki i Lech Wałęsa. 9 grudnia w drugiej turze przeciwnikiem Wałęsy był nieznany nikomu obywatel Kanady Stanisław Tymiński. Lech Wałęsa zdobył poparcie 74% głosujących i został pierwszym prezydentem Trzeciej Rzeczypospolitej. Gabinet Tadeusza Mazowieckiego podał się do dymisji a nowym premierem został Jan Krzysztof Bielecki.

 

linki:

Lech Wałęsa

Lech Wałęsa i Aleksander Kwaśniewski

(Zdjęcie: Archiwum Kancelarii Prezydenta RP)

Po upadku komunizmu

 

     Wojska radzieckie sukcesywnie opuszczają Polskę aż do 28 X.

     Po upadku komunizmu Polska, Czechosłowacja i Węgry, świadome wspólnej przeszłości i nowych wyzwań utworzyły w lutym 1991 roku Grupę Wyszehradzką. Był to ważny element współpracy m.in. w dążeniu do integracji europejskiej. Od początku lat 90-tych Polska bierze aktywny udział w tworzeniu euro-regionów. W 1992 roku wchodzi w skład Rady Państw Morza Bałtyckiego.

     1 – 9 VI 1991 Jan Paweł II odbył czwartą pielgrzymkę do Polski.

     23 XII został powołany rząd Jana Olszewskiego.

     29 V 1993 roku rozwiązany zostaje Parlament, wrześniowe wybory parlamentarne zwycięża lewica (SLD i PSL), a 28 X 1993 roku powołano rząd Waldemara Pawlaka.

     W wyborach prezydenckich w 1995 roku Lecha Wałęsę wyprzedza Aleksander Kwaśniewski, który rozpoczyna starania o przystąpienie Polski do NATO i Unii Europejskiej.

 

linki:

Aleksander Kwaśniewski

Przemiany lat 90.

 

     W lutym 1997 roku urząd premiera obejmuje Włodzimierz Cimoszewicz z Sojuszu Lewicy Demokratycznej.

     2 IV 1997 – zostaje uchwalona nowa Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej.

     25 V 1997 – zostaje przeprowadzone referendum konstytucyjne, w którym naród nieznaczną większością głosów opowiada się za przyjęciem nowej Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

     21 IX 1997 roku odbyły się wybory parlamentarne, w których zwyciężyło AWS (Akcja Wyborcza Solidarność). AWS wraz z UW (Unia Wolności) stworzyły koalicję rządową. Urząd premiera objął Jerzy Buzek. Od czerwca 2000 roku, po wystąpieniu z koalicji UW, AWS tworzy rząd mniejszościowy.

    

     1999 – zostają przeprowadzone  cztery kluczowe dla kraju reformy:  

     Reforma administracyjna – wprowadziła 3-stopniową strukturę podziału terytorialnego na województwa, powiaty i gminy.   Zmniejszono ilość województw z 49 do 16.

     Reforma szkolnictwa – zaczęła być realizowana od 1 września 1999 roku. Przekształciła obowiązujący system 2-stopniowy w 3-stopniowy. Do tego czasu szkolnictwo dzieliło się na 8 lat obowiązkowej szkoły podstawowej oraz w zależności od rodzaju szkoły na od 3 do 5 lat szkoły średniej. System ten zamieniono na 6 lat szkoły podstawowej i 3 lata gimnazjum, które są obowiązkowe oraz 3 lata szkoły średniej.

     Reforma służby zdrowia – wprowadziła Narodowy Fundusz Zdrowia oraz Kasy Chorych, miała na celu decentralizację służby zdrowia.

     Reforma emerytalna – dotychczas emerytury były wypłacane ze składek młodszego, obecnie pracującego pokolenia, od 1999 roku każdy płaci składki na swoją przyszłą emeryturę.             

 

linki:

Konstytucja RP

 

Włodzimierz Cimoszewicz

 

Jerzy Buzek

Marek Belka i Leszek Miller

(Zdjęcie: Archiwum Kancelarii Prezydenta RP)

Przystąpienie Polski do NATO i UE

 

12 III 1999 – w miejscowości Independence w USA ówczesny minister spraw zagranicznych – prof. Bronisław Geremek podpisał protokół potwierdzający przystąpienie Polski do Sojuszu Północnoatlantyckiego (NATO).

     8 X 2000 - już w pierwszej turze wyborów prezydenckich, uzyskując ponad 50% głosów, Aleksander Kwaśniewski po raz drugi zostaje wybrany prezydentem Polski.

     23 IX 2001 – odbyły się wybory parlamentarne, które wygrała koalicja SLD i UP (Sojusz Lewicy Demokratycznej i Unia Pracy). SLD, UP oraz PSL (Polskie Stronnictwo Ludowe) utworzyły koalicję. Premierem został Leszek Miller, który urząd ten obejmuje do maja 2004 roku. Później premierem zostaje Marek Belka. Pod koniec kadencji SLD tworzy rząd mniejszościowy.

     7-8 VI 2003 – zostało przeprowadzone referendum w sprawie przystąpienia Rzeczpospolitej Polskiej do Unii Europejskiej, w którym ponad 70% głosujących opowiedziało się za przystąpieniem do UE.

     1 V 2004 – Polska wstąpiła do Unii Europejskiej.

     13 VI 2004 – odbyły się pierwsze w Polsce wybory posłów do Parlamentu Europejskiego

 

linki:

Bronisław Geremek

 

Leszek Miller

 

Marek Belka

Lech Kaczyński wręcza desygnację na premiera Jarosławowi Kaczyńskiemu

(Zdjęcie: Archiwum Kancelarii Prezydenta RP)

"IV Rzeczpospolita Polska"

 

     25 IX 2005 – odbyły się wybory parlamentarne w których zwyciężyło PiS tuż przed PO. Do wyborów poszło zaledwie około 40% głosujących. Najniższa frekwencja w wyborach parlamentarnych od 1991 roku była efektem rozczarowania społeczeństwa i zawiedzionych nadziei rozbudzonych po 1989 roku oraz straconym zaufaniem do polityków.

     PiS utworzyło koalicję rządową wraz z LPR (Ligą Polskich Rodzin) i Samoobroną. Na czele rządu stanął Kazimierz Marcinkiewicz. W lipcu 2006 roku zostaje jednak zdymisjonowany i urząd premiera obejmuje Jarosław Kaczyński. Koalicja rozpadła się po niecałych dwóch latach i PiS przez krótki okres tworzył rząd mniejszościowy.

     Październik 2005 – 9 października odbywa się pierwsza tura wyborów prezydenckich. Do drugiej tury, która odbyła się 23 października, przeszli Lech Kaczyński (kandydat PiS) oraz Donald Tusk (lider PO). Prezydentem został Lech Kaczyński.

     Po wyborach parlamentarnych i prezydenckich w 2005 roku nowy prezydent wraz z rządzącą partią rozpoczynają realizację swojego programu, który nosi nazwę IV RP (IV Rzeczpospolita Polska). W lipcu 2006 roku dochodzi do bezprecedensowej sytuacji, w której urząd premiera i urząd prezydenta pełnią bracia (bliźniacy Jarosław i Lech Kaczyńscy).

     Rozpad koalicji i konieczność tworzenia rządu mniejszościowego a także narastające niezadowolenie społeczeństwa staje się przyczyną rozwiązania parlamentu i ogłoszenia przyśpieszonych wyborów.

     21 X 2007 – zostają przeprowadzone przyśpieszone wybory parlamentarne. Wybory znaczną przewagą wygrywa PO (aż 41% głosów). Na czele rządu staje Donald Tusk. PO utworzyło koalicję z PSL (Polskim Stronnictwem Ludowym).

W ostatnich wyborach odnotowano najwyższą frekwencję od czasu przełomu w Polsce.

     Pierwszy raz od 1991 roku w Sejmie zasiadają tylko cztery partie: PO, PSL, PiS i LiD (Lewica i Demokraci).

 

linki:

Kazimierz Marcinkiewicz

 

Donald Tusk

 

Lech Kaczyński

 

Jarosław Kaczyński

Układ Schengen

 

     21 XII 2007 – Polska przystąpiła do układu Schengen, zniknęła więc kontrola graniczna z krajami Unii Europejskiej.